کتابخانهای که مرجع اطلاعاتی ادبیات و هنر کودک و نوجوان است
به گزارش پایگاه خبری فرهنگ و هنر ایران ( acnews )، پیش از پیروزی انقلاب اسلامی دو کتابخانه در ساختمان مرکزی کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان واقع در خیابان جم، نظیر «کتابخانه کارمندان کانون» و «کتابخانه مرجع» وجود داشت؛ نحوه تشکیل «کتابخانه کارمندان» بدین صورت بود که به منظور خرید کتاب برای کتابخانههای کانون، ناشران نمونهای از کتابهای چاپ شده خود را به کانون ارسال میکردند تا پس از بررسی نسبت به خریداری کتابهای مناسب اقدام شود.
کتابهایی که مناسب تشخیص داده نمیشدند، جهت استفاده کارمندان به کتابخانه کارمندان تحویل داده میشد. این کتابخانه از تیر ماه سال 1348 در اداره مرکزی شروع به کار کرد و مجموعه آن به تدریج گسترش یافت.
کتابخانه مرجع کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان در سال 1349 جهت
استفاده نویسندگان، مترجمان، تصویرگران و افرادی که در زمینه ادبیات کودکان
فعالیت داشتند، شروع به کار کرد.
در این کتابخانه چندین هزار جلد کتاب گروه سنی «کودک و نوجوان» به
زبانهای انگلیسی، فرانسه، آلمانی، سوئدی، نروژی، ایتالیایی، یوگسلاوی و
... نگهداری میشد.
از سال 1359 تا 1370 کتابخانه مرجع کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان
دارای خط مشی و آییننامه مدون و مکتوبی نبود تا این که در سال 1372
آییننامه داخلی آن تدوین و تصویب شد و بر اساس آن کتابخانه مرجع به
کتابخانهای تخصصی _ تحقیقاتی تبدیل شد که در حوزه ادبیات، هنر، تعلیم و
تربیت، روانشناسی و خواندنیهای کودکان و نوجوانان اقدام به گردآوری، تهیه،
نگهداری و اشاعه اطلاعات کرد.
به دنبال آن کلیه کتابهای فارسی و غیرفارسی (به جز کتابهای کودک و
نوجوان) که با تعریف کتابخانه تخصصی سازگاری نداشت از مجموعه خارج شد و پس
از آن کار مجموعهسازی در چارچوب خط مشی و اهداف کتابخانه انجام گرفت.
در سال 1361 این کتابخانه به محل کتابخانه «آبراهام لینکن» که تحت پوشش
انجمن ایران و آمریکا بود و در فضایی حدوداً 400 متر بنا شده بود، منتقل
گشت. در سال 1351 کتابخانه «آبراهام لینکن» تحت پوشش انجمن ایران و آمریکا
در فضایی حدوداً 400متر تأسیس شد.
این کتابخانه با 4 هزار و 500 نفر عضو و 8 هزار و 500 جلد کتاب و 2 هزار و
600 جلد مجله در موضوعات اجتماعی، سیاسی، هنر، علوم انسانی، تکنولوژی،
تعلیم و تربیت، به اعضای خود به ارائه خدمات میپرداخت.
پس از پیروزی انقلاب اسلامی، طبق لایحه قانونی 15 مهر سال 1358 شورای
انقلاب، کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان مالک کلیه داراییهای فرهنگی
انجمن ایران و امریکا شد و با اضافه شدن تعدادی کتاب فارسی و عربی به
مجموعه کتابهای لاتین موجود در کتابخانه «آبراهام لینکن»، نام آن به
«کتابخانه مرجع» کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان تغییر یافت.
در سال 1370 پس از بازنگری عملکرد دوازده ساله، اساسنامه و آییننامه
اجرایی «کتابخانه مرجع» با رویکرد تخصصی «ادبیات و هنر کودک و نوجوان»
تدوین شد.
* کتابخانه مرجع کانون مهمترین مرجع اطلاعاتی در حوزه ادبیات و هنر کودک و نوجوان است
بر اساس اساسنامه مصوب سال 1372، «کتابخانه مرجع» به عنوان مهمترین «مرجع
اطلاعاتی» در حوزه «ادبیات و هنر کودک و نوجوان»، پاسخگوی نیازهای
اطلاعاتی اعضاء از طریق خدمات مرجع، خدمات تحویل مدرک و خدمات اطلاعرسانی
است.
در حال حاضر «کتابخانه مرجع» کانون پرورش فکری کودک و نوجوان یکی از
بزرگترین کتابخانههای تحقیقاتی در حوزه «ادبیات و هنر کودک و نوجوان» در
ایران است که به محققان، پژوهشگران، نویسندگان، تصویرگران، فیلمسازان،
نمایشنامه نویسان، و کلیه افرادی که به نوعی برای کودکان و نوجوانان
فعالیتی دارند و همچنین به دانشجویان رشتههای هنر و ادبیات به ارائه خدمات
میپردازد.
از فعالیتهای کتابخانه مرجع میتوان به «گردآوری، دخیرهسازی، بازیابی
واشاعه اطلاعات کتابها، نشریات، مقالات، پایاننامهها و لوحهای فشرده
فارسی و غیرفارسی»، «ایجاد تسهیلات لازم برای مراجعه کنندگان»، «کمک به
امر آموزش و پذیرش کارآموز رشته کتابداری»، «تهیه کتابشناسی توصیفی
کتابهای کودک و نوجوان»، «برپایی نمایشگاه ازمنابع موجود به صورت ماهانه»
و «برگزاری نشستهای تخصصی کتابخوانی در دوشنبههای آخر هر ماه» اشاره
کرد.
کتابخانه مرجع ملزم به گردآوری منابع با مشخصاتی نظیر «تمامی آثار مکتوب منتشر شده برای مخاطبان کودک و نوجوان داخل کشور اعم از کتاب، نشریه، جزوه، خبرنامه»، «گزیده آثار مکتوب منتشر شده برای مخاطبان کودک و نوجوان خارج از کشور اعم از کتاب، نشریه»، «گزیده آثار مکتوب منتشر شده فارسی و غیرفارسی در حوزه هنر، ادبیات، تعلیم و تربیت، روانشناسی درباره کودک و نوجوان اعم از کتاب و نشریه، جزوه و پایاننامه» و «منابع مرجع معتبر درحوزه تخصصی کتابخانه» است.
به روز بودن منابع مجموعه یکی از مهمترین ویژگیهای کتابخانه مرجع به شمار میرود، همچنین منابع بعد از فهرستنویسی، ردهبندی، نمایهسازی، چکیدهنویسی، و آمادهسازی، مهیای ارائه به مراجعان خواهد بود.
این کتابخانه در مجموع حدود یکصد و 10 هزار نسخه کتاب فارسی و 97 هزار نسخه کتاب غیرفارسی و نزدیک به یک میلیون جلد نشریه دارد که 17 نفر کتابدار متخصص در این کتابخانه تخصصی مشغول به کار هستند.
تعداد اعضای کتابخانه مرجع کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان 5 هزار و
866 نفر است که آمار موجودی این کتابخانه به تفکیک بخشها و بر اساس عنوان
شامل کتاب فارسی بزرگسال 13 هزار و 742 عنوان، کتاب غیرفارسی بزرگسال 12
هزار و 541 عنوان، کتاب فارسی کودک 40 هزار و 833 عنوان (شامل کلیه
کتابهای منتشر شده برای کودک و نوجوان در ایران از سال تأسیس کانون
تاکنون)، کتاب غیرفارسی کودک 14 هزار و 973 عنوان (شامل کتابهای برگزیده
یا منتخب جوایز بینالمللی، کتابهای داستانی، غیرداستانی و مرجع)، مقاله
فارسی نمایهسازی شده 53 هزار و 733 عنوان، مقاله غیرفارسی نمایهسازی شده
10 هزار و 827 عنوان، پایان نامه 92 جلد، چکیده پایاننامه یک هزار و 670
عنوان، لوح فشرده فارسی 779 عنوان، لوح فشرده غیرفارسی 64 عنوان، مجله
فارسی 762 عنوان و مجله غیرفارسی 241 عنوان است.
گفتنی است، فاطمه زمانی، کارشناس مسئول کتابخانه مرجع کانون پرورش فکری
کودکان و نوجوانان برای تهیه این گزارش همکاری بسیاری خوبی را با این
خبرگزاری داشته و اعلام کرده است: ساعت کار و ارائه خدمات کتابخانه مرجع
کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان به مراجعین روزهای شنبه تا چهارشنبه از
ساعت 8 الی 16 است. گزارش از رقیه عزیزی شیرکوهی انتهای پیام/